Bugün:
SE
SE
TABLOLAR KONUŞTUĞUNDA, İNSANLIK SESSİZ KALMASIN
“Konuş, Resim!”den Evrensel Bir İnsanlık Hikâyesine
Hülya Gülmez’in Kültür Sanat Köşesindeki bu haftaki konuğu Ressam ve Performans Sanatçısı ANZA MUSTAFA…
Sanat bazen renklerin, çizgilerin ve biçimlerin çok ötesine geçer. Tek bir bakışta, bir çocuğun elinde, iki insan arasındaki mesafede ya da sessizce duran bir figürde koca bir hayat saklı olabilir.
Kazakistanlı sanatçı Ansa Mustafa, tam da bu görünmeyen hikâyelerin peşinden gidiyor.
11 yaşından itibaren gazetecilerin arasında büyüyen, daha sonra fotoğrafçılık ve grafik tasarım eğitimi alan sanatçı; insan hikâyelerini gözlemlemek üzerine şekillenen kendine özgü bir sanat dili geliştirmiştir. Bugün eserlerinde aile ilişkilerinden çocukların dünyasına, yalnızlıktan bağımlılığa, kadınların yaşadığı deneyimlerden teknolojinin insan ilişkileri üzerindeki etkilerine kadar pek çok toplumsal konuya yer veriyor.
Uzun yıllardır Ansa Mustafa’yı USART’ın uluslararası sanat etkinliklerinde ağırlamaktan, onun sanat yolculuğuna ve farklı ülkelerden sanatçılarla kurduğu dostluklara tanıklık etmekten büyük mutluluk duyuyoruz.
Ansa Mustafa’nın sanatının en dikkat çekici yönlerinden biri de şu: O yalnızca güzel olanı göstermeyi kendisine sınır olarak koymuyor. Çoğu zaman görmezden gelinenlere odaklanıyor; söylenmeyeni, resimleri aracılığıyla görünür hâle getiriyor.
Belki de bu nedenle sanatçının sergilerinden birine verdiği “Konuş, Resim!” adı, onun bütün sanat felsefesinin güçlü bir özeti olarak değerlendirilebilir.
SANATIN SINIRI YOKTUR
Ansa Mustafa, Kazakistan’dan Türkiye’ye uzanan sanat dostluğunun kalbinde özel bir yere sahip olduğunu ifade ediyor.
Ona göre sanatın en büyük mucizelerinden biri, milliyet ve dil fark etmeksizin insanları bir araya getirebilmesi.
Kazakistan ile Türkiye arasındaki tarihî ve kültürel bağların da bu birlikteliği daha da güçlendirdiğine inanıyor. Türk izleyicilerin eserlerini anlaması ve takdir etmesinin kendisinde her zaman özel bir duygu bıraktığını anlatıyor.
Ayrıca her uluslararası serginin kendisine yeni bir çevreyle tanışma ve yeni bir bakış açısı keşfetme fırsatı sunduğunu; bazen kendi çalışmalarına dışarıdan bakabilmesini sağladığını vurguluyor.
HER İNSANIN GÖRÜNMEYEN BİR HİKÂYESİ VARDIR
Gazetecilik, Ansa Mustafa’nın sanat yolculuğunda önemli bir yere sahip.
Küçük yaşlardan itibaren gazetecilerin arasında bulunmasının, insanlara ve onların hayatlarına karşı duyarlılığını artırdığını ifade ediyor.
Çünkü ona göre dışarıdan sıradan görünen her insanın içinde büyük bir hikâye taşıma ihtimali vardır.
Bir insanın yüzünde görünmeyen bir acı, sakladığı bir sır ya da hiç kimsenin bilmediği bir yaşam öyküsü olabilir.
Fotoğrafın ona bir anın önemini fark etmeyi, grafik tasarımın ise bir düşünceyi gereksiz ayrıntılara girmeden açık ve anlaşılır biçimde ifade etmeyi öğrettiğini söylüyor.
Bugün ise tek bir sahne, tek bir hareket, hatta tek bir bakış aracılığıyla bütün bir insan hikâyesini anlatmaya çalışıyor.
Bu yaklaşım, eserlerinin izleyicinin zihninde neden uzun süre kalabildiğini de açıklıyor.
SADECE GÜZEL OLANI DEĞİL, GÖRMEK İSTEMEDİKLERİMİZİ DE
Aile sorunları, çocuklar, yalnızlık, kadınların yaşadığı deneyimler, bağımlılık ve toplumsal ilişkiler Ansa Mustafa’nın çalışmalarında önemli bir yer tutuyor.
Sanatçı bunun nedenini oldukça açık bir şekilde ifade ediyor:
İnsanlar çoğu zaman birbirlerinin yalnızca dış görünüşünü görüyor; içeride neler yaşandığını bilmiyor.
Toplumda konuşulmayan, saklanan veya günlük hayatın içinde fark edilmeyen pek çok konu var. Mustafa, resimleri aracılığıyla bu meseleleri görünür hâle getirmek istiyor.
Onun için bir tablonun yalnızca güzel olması yeterli değil.
Eğer bir eser bir insanın kalbine dokunuyor, onu durup düşünmeye sevk ediyor ve zihninde bir soru oluşturuyorsa, sanatçı o eserin amacına ulaştığına inanıyor.
Belki de Ansa Mustafa’nın sanat anlayışının, “Bir İnsana Dokunmak” başlıklı köşemizin ruhuyla buluştuğu nokta tam olarak burası.
Çünkü gerçek sanat bazen önümüze bir ayna koyar.
ÇOCUKLAR VE DİJİTAL DÜNYA
Ansa Mustafa’nın 2022 yılında Incheon’da düzenlenen uluslararası bir sanat etkinliğinde ödül alan “Çocukların Akıllı Telefon Bağımlılığı” adlı çalışması, günümüzün en önemli toplumsal sorunlarından birine dikkat çekiyor: Çocukların akıllı telefonlara bağımlılığı.
Sanatçı özellikle teknolojinin karşısında olmadığının altını çiziyor.
Ancak asıl meselenin onu nasıl kullandığımız olduğuna dikkat çekiyor.
Aynı evin içinde yaşayan aile bireylerinin bazen birbirleriyle konuşmak yerine telefon ekranlarına baktığını söylüyor.
Özellikle çocuklar açısından anne ve babanın ilgisinin hiçbir teknolojik cihaz tarafından yerine konulamayacağına inanıyor.
Bir telefon çocuğun zamanını alabilir; ancak sevginin, sohbetin ve birlikte geçirilen zamanın yerini tutamaz.
Mesajı oldukça açık:
Teknoloji insanları kontrol etmemeli; insanlar teknolojiyi bilinçli bir şekilde kullanmalıdır.
BAZEN TEK BİR BAKIŞ, YÜZLERCE KELİMEDEN DAHA GÜÇLÜDÜR
Sadelik, Ansa Mustafa’nın sanat anlayışında önemli bir yere sahip.
Bir sanat eserinin her şeyi açıklamak zorunda olduğuna inanmıyor.
Bazen tek bir görüntünün yüzlerce kelimeden çok daha güçlü olabileceğini düşünüyor.
Bir insanın bakışı…
Bir çocuğun eli…
İki insan arasındaki mesafe…
Bütün bunlar izleyiciye çok daha büyük bir hikâye anlatabilir.
Sanatçı, izleyiciye bütün cevapları vermek yerine, kendi sorularını keşfetmesini istiyor.
Eğer bir insan bir eserin karşısında durup kendisine “Neden?” diye soruyorsa, sanatçıya göre o tablo amacına ulaşmış demektir.
“KONUŞ, RESİM!”
Ansa Mustafa’nın “Konuş, Resim!” adlı sergisi, onun sanat felsefesinin en güçlü ifadelerinden biridir.
Çünkü bazen resimler, insanların söyleyemediklerini söyler.
Sanatçıya göre bir sanatçının sorumluluğu yalnızca güzelliği göstermek değildir.
Toplumun görmek istemediği sorunları görünür hâle getirmek de sanatın sorumluluklarından biridir.
Ancak bunu yaparken insanları suçlamak veya yargılamak istemiyor.
O yalnızca problemi gösteriyor.
Gerisini izleyiciye bırakıyor.
Çünkü gizlenen bir sorun ortadan kalkmaz.
Fakat sanat o sorunu görünür hâle getirerek insanların bir konuşma başlatmasına fırsat yaratabilir.
GELENEĞİ KORUMAK, ONU YAŞATMAKTIR
Ansa Mustafa’nın eserlerinde Kazak kültürünün izlerine de rastlamak mümkün.
Sanatçı, geleneksel kültürün yalnızca müzelerde veya kitaplarda korunmasının yeterli olmadığına inanıyor.
Kültürün yaşayabilmesi için modern insanın hayatında da yer alması gerektiğini düşünüyor.
Geleneksel değerlerin, gençlerin anlayabileceği çağdaş bir dille yeniden yorumlanmasının, genç nesillerin kendi kültürel miraslarına ilgi duymasını kolaylaştıracağına inanıyor.
Geleneksel motiflerin modern grafiklerle, kıyafetlerle veya günlük yaşamda kullanılan objelerle birleştirilmesini, kültürü geleceğe taşımanın etkili yollarından biri olarak görüyor.
Ancak burada çok önemli bir noktanın altını çiziyor:
Gelenek değişebilir; ancak anlamını kaybetmemelidir.
SANAT GALERİDEN ÇIKMALI, HAYATIN BİR PARÇASI OLMALIDIR
Ansa Mustafa’nın sanat felsefesinin bir başka önemli yönü de sanat ile günlük yaşam arasındaki bağ.
Eserlerini tişörtler, hediyelik ürünler ve farklı tasarım ürünleri üzerine taşıyarak sanatın yalnızca galerilerde veya müzelerde kalmasını istemiyor.
Ona göre bir sanat eserini üzerinde taşıyan insan, aynı zamanda bir düşünceyi, kültürel bir değeri veya toplumsal bir mesajı da taşıyarak bunu başka insanlara aktarabilir.
Sanatçı olmanın yanı sıra tasarımcı ve girişimci olarak çalışmanın zaman zaman zorlayıcı olabildiğini kabul ediyor.
Ancak yaratıcı düşüncenin ticari kaygıların hiçbir zaman gerisinde kalmaması gerektiğini vurguluyor.
Onun için tasarım, sanatı daha geniş kitlelere ulaştırmanın başka bir yolu.
SANATIN DİLİ EVRENSELDİR
Belki de Ansa Mustafa’nın sanatını en güçlü şekilde anlatan düşüncelerden biri burada ortaya çıkıyor.
Dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan insanlar farklı diller konuşabilir.
Ancak temel insan duyguları evrenseldir.
Bir annenin çocuğuna bakışı…
Yalnızlık…
Sevgi…
Korku…
Aile…
Merhamet…
Bunların hiçbirinin tercümeye ihtiyacı yoktur.
Kazakistan’daki bir ailenin yaşadığı bir sorunu anlatan bir tablo, başka bir ülkede yaşayan bir insana kendi hayatını hatırlatabilir.
Sanatın sınırlarının ortadan kalktığı yer tam da burasıdır.
Bir tablo mesafeleri ve dilleri aşarak bir insanın kalbine ulaşabilir.
VE SON OLARAK… ANSA, İNSAN OLARAK
Röportajımızın son sorusunda Ansa Mustafa’ya bir sanatçı olarak değil, bir insan olarak sorduk:
“Dünyaya yalnızca tek bir tablo bırakabilseydiniz, neyi resmederdiniz?”
Verdiği cevap, neredeyse bütün sanat yolculuğunun özeti gibiydi.
Farklı yaşlardan, farklı milletlerden ve farklı dillerden insanların birbirlerinin ellerini tuttuğu bir tablo resmedeceğini söyledi.
Çünkü ona göre insanları birbirine bağlayan en önemli şey dil değil, insanlıktır.
Teknoloji gelişebilir.
Dünya değişebilir.
Yaşam biçimleri dönüşebilir.
Ancak insanın en temel ihtiyaçlarından biri değişmeden kalır:
Bir başka insanın iyiliği, anlayışı ve merhameti.
Ansa Mustafa bize bazen büyük sorunları çözmeye çalışırken en basit şeyleri unuttuğumuzu hatırlatıyor.
Yanımızdaki insana güzel bir söz söylemek…
Onu dinlemek…
Acısını fark etmek…
Ve en önemlisi, birbirimize karşı kayıtsız kalmamak.
Eğer dünyaya tek bir mesaj bırakacak olsaydı, bunu şöyle ifade ederdi:
“Birbirimize karşı kayıtsız kalmayalım. İnsan kalabilmek en büyük değerdir.”
BİR İNSANA DOKUNMAK…
Belki de sanatın gerçek gücü tam olarak burada yatıyor.
Bir tablo dünyayı bir gecede değiştirmeyebilir.
Ama bir insanı düşündürebilir.
Birinin bakış açısını değiştirebilir.
Bir çocuğa telefonunu bırakması için ilham verebilir.
Bir annenin çocuğuna biraz daha sıkı sarılmasını sağlayabilir.
Bir topluma, uzun zamandır kaçındığı bir meseleyi konuşma cesareti verebilir.
Ve bazen…
Bir insanın kalbine dokunabilir.
Kazakistanlı sanatçı Ansa Mustafa’nın sanat yolculuğu bize tam da bunu hatırlatıyor:
Resimler konuşabilir.
Yeter ki biz onları dinlemeye hazır olalım.
—
ACİL HABER – KÜLTÜR SANAT KÖŞESİ
Bir İnsana Dokunmak
Hülya Gülmez
Her hafta sanatın, sanatçıların ve insan hikâyelerinin izinde…
WHEN PAINTINGS SPEAK, LET HUMANITY NOT REMAIN SILENT
From “Speak, Picture!” to a Universal Story of Humanity
Our Guest This Week: Kazakh Artist Ansa Mustafa.
Art sometimes goes beyond colors, lines, and forms. A whole life can be hidden in a single glance, in a child’s hand, in the distance between two people, or in a figure standing silently.
Kazakh artist Ansa Mustafa is searching precisely for these invisible stories.
Growing up among journalists from the age of 11 and later studying photography and graphic design, the artist has developed an artistic language shaped by observing human stories. Today, she brings many social issues into her works, from family relationships and the world of children to loneliness, addiction, women’s experiences, and the effects of technology on human relationships.
For many years, we have had the pleasure of welcoming Ansa Mustafa to USART’s international art events, witnessing her artistic journey and the friendships she has built with artists from different countries.
One of the most striking aspects of Ansa Mustafa’s art is this: she does not limit herself to showing only what is beautiful. She focuses on what is often ignored, making visible what is left unspoken through her paintings.
Perhaps this is why the title she chose for one of her exhibitions, “Speak, Picture!”, can be considered a powerful summary of her entire artistic philosophy.
ART HAS NO BORDERS
Ansa Mustafa says that the artistic friendship extending from Kazakhstan to Türkiye holds a special place in her heart.
For her, one of the greatest miracles of art is its ability to bring people together regardless of nationality or language.
She believes that the historical and cultural ties between Kazakhstan and Türkiye further strengthen this connection. She explains that the understanding and appreciation of her works by Turkish audiences always leave a special impression on her.
She also emphasizes that every international exhibition gives her the opportunity to meet a new environment and discover a new perspective, sometimes allowing her to look at her own work from the outside.
EVERY PERSON HAS AN INVISIBLE STORY
Journalism has an important place in Ansa Mustafa’s artistic journey.
She explains that being around journalists from a young age increased her sensitivity toward people and their destinies.
Because, according to her, every person who may appear ordinary from the outside can carry a great story within.
There may be an invisible pain on a person’s face, a secret they keep, or a life story that no one knows.
She says photography taught her to notice the significance of a moment, while graphic design taught her to communicate an idea clearly and without unnecessary details.
Today, she tries to tell an entire human story through a single scene, a single gesture, or even a single glance.
This approach also helps explain why her works can remain in the viewer’s mind long after seeing them.
NOT ONLY WHAT IS BEAUTIFUL, BUT WHAT WE DO NOT WANT TO SEE
Family problems, children, loneliness, women’s experiences, addiction, and social relationships occupy an important place in Ansa Mustafa’s works.
She explains the reason quite clearly:
People often see only the external appearance of one another, without knowing what is happening inside.
There are many issues in society that remain unspoken, hidden, or unnoticed in everyday life. Mustafa wants to make these issues visible through her paintings.
For her, it is not enough for a painting to be beautiful.
If a work reaches a person’s heart, makes them stop, and causes them to think, then she believes the work has fulfilled its purpose.
Perhaps this is exactly where Ansa Mustafa’s artistic philosophy meets the spirit of our column, “Touching a Human Life.”
Because true art sometimes places a mirror in front of us.
CHILDREN AND THE DIGITAL WORLD
Ansa Mustafa’s work “Children’s Dependence on Smartphones,” which received an award at an international art event in Incheon in 2022, draws attention to one of today’s most important social issues: children’s dependence on smartphones.
The artist particularly emphasizes that she is not against technology.
However, she believes the real issue is how we use it.
She points out that family members living in the same home sometimes look at their phone screens instead of talking to one another.
She believes that, especially for children, the attention of their parents cannot be replaced by any technological device.
A phone may take up a child’s time, but it cannot replace love, conversation, or the time spent together.
Her message is very clear:
Technology should not control people; people should use technology consciously.
SOMETIMES A SINGLE GLANCE IS STRONGER THAN A HUNDRED WORDS
Simplicity has an important place in Ansa Mustafa’s artistic approach.
She does not believe that a work of art has to explain everything.
Sometimes, a single image can be more powerful than hundreds of words.
A person’s gaze…
A child’s hand…
The space between two people…
All of these can tell the viewer a much larger story.
Rather than giving the viewer all the answers, the artist wants them to discover their own questions.
If a person stands in front of a work and asks themselves, “Why?”, she believes that the painting has fulfilled its purpose.
“SPEAK, PICTURE!”
Ansa Mustafa’s exhibition “Speak, Picture!” is one of the strongest expressions of her artistic philosophy.
Because sometimes pictures say what people cannot say.
According to the artist, an artist’s responsibility is not simply to show beauty.
Making visible the problems that society does not want to see is also one of the responsibilities of art.
However, she does not want to blame or judge people while doing so.
She simply shows the problem.
The rest is left to the viewer.
Because a hidden problem does not disappear.
But art can make that problem visible and create an opportunity for people to begin a conversation.
PRESERVING TRADITION MEANS KEEPING IT ALIVE
Traces of Kazakh culture can also be found in Ansa Mustafa’s works.
The artist believes that preserving traditional culture only in museums or books is not enough.
For culture to survive, it must also have a place in the life of modern people.
She believes that traditional values can be reinterpreted through a contemporary language that young people can understand, making it easier for younger generations to become interested in their cultural heritage.
She sees combining traditional motifs with modern graphics, clothing, or everyday objects as an effective way of carrying culture into the future.
But she emphasizes one very important point:
Tradition can evolve; however, it must not lose its meaning.
ART SHOULD LEAVE THE GALLERY AND BECOME PART OF LIFE
Another important aspect of Ansa Mustafa’s artistic philosophy is the connection between art and everyday life.
By bringing her works onto T-shirts, gift items, and different design products, she does not want art to remain only in galleries or museums.
For her, a person wearing a work of art can also carry an idea, a cultural value, or a social message and communicate it to other people.
She acknowledges that being an artist while also working as a designer and entrepreneur can sometimes be challenging.
However, she emphasizes that creative thought should never become secondary to commercial concerns.
For her, design is another way of bringing art to wider audiences.
THE LANGUAGE OF ART IS UNIVERSAL
Perhaps one of the ideas that most powerfully describes Ansa Mustafa’s art emerges here.
People living in different parts of the world may speak different languages.
But basic human emotions are universal.
A mother looking at her child…
Loneliness…
Love…
Fear…
Family…
Compassion…
None of these require translation.
A painting depicting a problem experienced by a family in Kazakhstan may remind someone in another country of their own life.
This is precisely where the boundaries of art disappear.
A painting can cross distances and languages and reach a person’s heart.
AND FINALLY… ANSA, THE HUMAN BEING
For the final question of our interview, we did not ask Ansa Mustafa as an artist, but as a human being:
“If you could leave one single painting to the world, what would you paint?”
Her answer was almost a summary of her entire artistic journey.
She would paint people of different ages, nationalities, and languages holding one another’s hands.
Because, according to her, the most important thing connecting people is not language, but humanity.
Technology may develop.
The world may change.
Ways of life may evolve.
But one of the most fundamental needs of human beings remains unchanged:
The kindness, understanding, and compassion of another human being.
Ansa Mustafa reminds us that sometimes, while trying to solve major problems, we forget the simplest things.
Saying a kind word to the person beside us…
Listening to them…
Noticing their pain…
And, most importantly, not being indifferent to one another.
If she were to leave a single message to the world, she would express it this way:
“Let us not be indifferent to one another. Remaining human is the greatest value.”
TOUCHING A HUMAN LIFE…
Perhaps this is where the true power of art lies.
A painting may not change the world overnight.
But it can make one person think.
It can change someone’s perspective.
It can encourage a child to put down their phone.
It can inspire a mother to hold her child a little more tightly.
It can encourage a society to begin discussing an issue it has avoided.
And sometimes, it can touch a human heart.
The artistic journey of Kazakh artist Ansa Mustafa reminds us of exactly this:
Paintings can speak.
As long as we are willing to listen.
—
ACİL HABER – CULTURE & ART COLUMN
Touching a Human Life
Hülya Gülmez
Every week, following the path of art, artists, and human stories…
