❝Su akar, yolunu bulur.❞
Türk Atasözü
❝Gürültülü nehri geç ama sessiz olanı geçme.❞
Arnavut Atasözü
❝Derin nehirler sessiz, heybetle akar. Sığ dereler gürültülüdür.❞
Danimarka Atasözü
❝Nehre erken gelenler, en temiz suyu içerler.❞
Kenya Atasözü
Nehirler, hayatın akışı gibidir. Huzuru ve coşkunluğu betimleyen birer doğa parçasıdır. Kendi iç yolculuğumuzu, yenilenmeyi ve umudu anlatırlar.
Sümerlerin yaradılış mitolojisine göre Enki (bilgelik, tıp ve deniz tanrısı), Fırat ve Dicle’yi yaratmış; bu nehirler dolsun diye yağmurlar yağdırmıştır. Bolluk ve bereket versin diye Fırat’ı daha coşkun sularla doldurmuştur. Böylece Fırat, Mezopotamya tarihinin can suyu olmuştur.
Fırat deli dolu akar. Dicle ise nazlı mı nazlı, incecik bir ip gibi serilir ovalara. Her ikisi de tarih boyunca büyük devrimlere kaynaklık eder, uygarlık katmanlarına can suyu olur. Doğan çocuklara isim olurlar; kızlara Dicle, erkeklere Fırat adı verilir.
Mısır uygarlığı için Nil ne kadar önemliyse, Mezopotamya için de Fırat o kadar önemlidir.
Fırat’ın geçtiği vadiye kurulu Halfeti ilçesinde sekiz ay görev yaptım. İş çıkışı nehir boyu yürür; açan binbir çeşit çiçeğin mis kokularını içime çeker, Fırat’ın köpürerek bir yere yetişecekmiş gibi hızla akan sularına bakmaya doyamazdım.
❝Kime kızdın, bu kadar hızlı akmak zorunda mısın, hangi balıkları besliyorsun, deli dolu Fırat’ım?❞ diye konuşurdum. Aramızda görünmez bir bağ vardı sanki.
Fırat Vadisi’nde yetişen sebzelerin lezzeti, meyvelerin tadı başka yerde yoktu. Vadi değil, adeta cennetten bir köşeydi. Görgülü, misafirperver insanlarıyla güzel iletişim kurmuştum. Görev yeri değişikliğinde iz bırakan anılarla ayrıldım Halfeti’den, Fırat’tan…
Baraj yapılıp sulara gömülen, bir kısmı vadi üstü düzlüğe taşınan ilçeye geçen hafta gittim. Fırat yok, evler yok, meyve ağaçları yok, sebze bostanları yok, anılarım yok…
Fırat’a sınır çizen bir baraj gölü var artık. Tekne turları, kafeler, yeme içme yerleri var.
Fırat neredesin, Halfeti neredesin?..
Sınır demişken, sınır çizen nehirleri hatırlatmalı diye düşündüm:
-
Meriç: Türkiye – Yunanistan
-
Asi: Türkiye – Suriye
-
Arpaçay: Türkiye – Ermenistan
-
Aras: Türkiye – Azerbaycan
-
Hezil Çayı (Dicle’nin kolu): Türkiye – Irak
-
Mutlu Deresi: Türkiye – Bulgaristan
Sularınız eksilmesin, akışınız bol olsun.
Akarsularımız, hayat kaynağımız…
