❝Yarım elma, gönül alma.❞
❝Oy yarim, nazlı yarim,
Kiraz dudaklı yarim,
Gamzesinde güller açmış,
Elma yanaklı yarim.❞
Antalya–Korkuteli arası yol boyu, sağlı sollu tezgâhların her yeri elma… Sarısı, kırmızısı, allısı, hafif çizgilisi… Yanında durduğunuz anda mis gibi kokular burnunuzda…
-
Şah elması
-
Hünkar
-
Sarı Sultan
-
Ayvaniye
Bunlar benim memleketim Gürün’de yetişen bazı elma türleri. İnsanlar yetiştirdikleri elmaya isim koyarken;
sarı elma der,
ekşi elma der,
kışlık elma der,
tatlım elma der.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ülkenin her yerinde yetiştirilen (elmanın anayurtlarından biri de ülkemizdir) en iyi elmalar saraya gönderilirmiş. Gürün’de yetişen elmalar saray tarafından çok beğenilince, Gürünlüler de bu isimleri elmalarına layık görmüş.
Isırıldığında ağzının suyunu akıtan, dünyamızın şekli gibi alttan ve üstten basık, bol sulu Şah elması, güzel kokulu kırmızı sonbahar elması Hünkar, bir yıl sandıkta ilkbahara kadar dayanan Ayvaniye elması… Bunları bilen kişiler artık neredeyse kalmadı. Bu elmaları çocukluğumda yemiş biri olarak kendimi şanslı hissediyorum. Kokuları burnuma gelir gibi olunca içim sızlar.
O cins elmalar zamanla yok edildi; kıymet bilmeyenler tarafından.
❝Aslında yok olan sadece elma değil.❞
Köyden kente, kentten büyük kente yapılan göçlerle birlikte Gürün’de yaşayanlar büyük şehirlere göç etti. Köyden gelenler ise yerleşik bahçe kültürünü bilmedikleri için elma ağaçlarını kesip odun yaptılar. Zaten az sayıda olan cinsler bir bir yok oldu.
Tarım müdürlükleri de bahçecilik konusunda halkı eğitip bilinçlendiremeyince; elmalarımızın, armutlarımızın genetik yapılarını koruyamadık.
Yüz elli yıllık tarihi kütüphanemizi başka bir isme çevirerek yok ettiğimiz gibi, bazı değerleri bir şeyler yaparak yok ettik.
İyi cins elmalarımızı da bir şeyler yapmayarak yok ettik.
Güzellik ve aşk tanrıçası Afrodit’i simgeleyen elma, aşkın sembolüdür. Yine bir Yunan mitinde her şeyi yaratmasıyla bilinen toprak ana Gala, tanrıça Hera’ya, tanrı Zeus ile evlendiğinde doğurganlığı da sembolize eden altın bir saksı içinde elma hediye eder.
Bu hafta yaptığım yolculukta Korkuteli elmalarının göz alıcı güzelliği ve tazeliği beni etkiledi.
Anadolu’nun her yerinde elma yetişmekte.
Amasya’nın sulu çıtır elmaları, Konya’nın Ereğli ilçesinde 1,5 milyon ağacıyla 800 futbol sahası büyüklüğündeki elma bahçelerinden toplanan 20 bin ton elma Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor.
Besin değerleri, leziz tatları ve özel cinsleriyle her ürünümüzü koruyup çoğaltmamız dileğiyle…
