Gezip gördükçe beni çok şaşırttığı için yine İsveç. Milli gelirleri çok yüksek olmasına rağmen cimrilik derecesinde tutumlular.
Eğitimin önemi, her alanda insanları ve ülke geleceğini nasıl etkilediğini bu ülkeyi gezen herkes gözlemliyor.
Gölleri, adaları, ormanları, etrafta dolaşan geyikleriyle iç içe yaşayan bir İskandinav ülkesi. Gezi süresince yerel rehberin anlattıkları, bizim de kıskançlık karışık hayranlıkla dinlediğimiz bilgilerle ülkeyi ve şehirlerini tanımaya çalıştık.
Baltık Denizi ile Mälaren Gölü’nün kesiştiği noktada, 14 ada üzerine kurulmuş. “Stok” kütük, “holm” ada demekmiş. “Stokholm” adı buradan geliyormuş.
Ülkenin sosyalist tutumu kentin dokusunda kendini belli ediyor. Her şey standart üstü ama ihtişamsız. Yerden ısıtmalı kaldırımlarında yürüyüp geyiklere komşu olduğunuzda, dışarıdan sıkıcı görünen ama içeri girdiğinizde sizi bambaşka bir dünyayla karşılayan alışveriş yerleri…
Gamla Stan (“Eski Şehir”) sanatın merkezi. Nereye baksanız tarihi binalar, heykeller size gülümsüyor. Sanatın hamisi, sanatın hayırseveri olan Kral III. Gustav; İsveç Akademisini, Kraliyet Operasını, Dramatik Tiyatro binalarını yaptırmış. Başarılı olanları takdir etmek için Vasa Kraliyet Nişanı’nı kurmuş. “Savaşa burjuvalar gitsin.” diyerek sanatla, dansla, tiyatroyla ve folklorla ilgilenip bunları ülkeye yaymış. İsveçlilerin en sevdiği, saygı duyduğu kral olmuş.
Gamla Stan bölgesi “Savaş istemez, sanatı yayar.” diyen kralın maskeli baloda suikasta uğrayarak öldürüldüğü yer. Bu kral adına III. Gustav Müzesi kurulmuş.
Ormanlar bölgesi, göller yöresi: İsveç. Sanayisi gelişmiş. Üç ülkede yapılacak bir yenilik ya da çalışma varsa önce İsveç’te uygulanır, denenir. Eğer kabul görürse, ilerleme kaydederse diğer ülkeler uygularmış. Beyne önem veren bir ülke. Uygun gördüğü proje veya yeni bir oluşum varsa devlet hemen davet edip her türlü olanağı sunar, el üstünde tutar. Akıllı binalar yapılıyor; dış cepheye yerleştirdikleri mekanizma ile evlerin, otellerin enerjisini üretiyorlar. Enerji konusunda en ince detay uygulanıp ülke ekonomisine katkıda bulunuluyor.
Dört gün konaklamadığınız otelde temizlik yapılmıyor, çarşaf değiştirilmiyor. Odalarda uyarılar var: “Az su kullan, az elektrik yak.”
Herkes birbirine “sen” veya adıyla hitap ederek kişiler arası eşitlik sağlanıyor. 1960’larda gerçekleştirilen bir reformmuş.
Mälaren Gölü, Kraliçe şehir Stokholm. Baltık Denizi’nde birçok adacık var. Sanatçıya önem verilip onlara belli bir mahallede ev tahsis ediliyor.
Orta Çağ’da Engizisyon mahkemelerinin kurulduğu yer de burada. Rahip Caddesi’nden mahkûmu alıp cadde boyu yürütüp infaz yerine getirirlermiş. Katolik Kilise dönemi, halkı iyice tahakküm altına aldıkları bir dönem olmuş.
Vasa Müzesi, 333 yıl Baltık Denizi’nde kalmış bir geminin sergilendiği, orijinali korunmuş bir müze. Altın varaklı Kraliyet Tiyatrosu ihtişamıyla dikkat çekiyor. Kraliyet Parkı’ndaki kiraz ağaçları ilkbaharda görülmeye değer.
Adanın ortasında Parlamento Binası bulunuyor. 18. yüzyıldan kalma tüm binalar tek bir mimarın eseri.
Kraliçe Adası, Uppsala üniversite şehri. İsveç’in üçüncü büyük kenti. Köprü gölü ikiye ayırıyor; güzelliğe baktırıyor. Mälaren Gölü deniz seviyesinden yüksek. Gölden kanallar ve kapaklarla şehre su basmasını engelleyen bir sistem yapılmış. Tatil günlerinde şehir boşalıyormuş; herkes ormanda, göl kenarında. Ülkede ormanlar ve göller kiralanabiliyormuş. Gölde tabela varsa, orada balık tutan kişi ödeme yapıyor; bir cihazla telefondan para gönderiyor. Kimse görmese de otokontrol, eğitim ve etik davranış gelişmiş.
İçme suyu Mälaren Gölü’nden sağlanıyor. Fika yapmak (kahve molası) İsveç kültürünün bir parçası.
III. Gustav “Savaşma, sanat yap.”, “Savaşı burjuva yapsın.” ilkesiyle hareket etmiş.
1477 yılından günümüze Uppsala Üniversitesi köklü bir eğitim kurumu. Göç alan bir kent. Durgun akan Fyris Nehri şehri ikiye bölüyor. Mantarı çok bol; insanlar mantar toplamaya ormanlara geliyor. Katedral’de iki aile, Gustav Vasa ve Aziz Erik’in kabirleri var. En yüksek kuleli katedral. En eski şehirlerden biri Sigtuna. Vikinglerin ilk para bastıkları yer Mälaren Gölü kıyısında.
