Bugün:
SE
SE
MERSİN-Yenişehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki etkilerini azaltmak ve daha serin, sağlıklı ve
dirençli yaşam alanları oluşturmak amacıyla ilçe genelinde gerçekleştirilecek olan ağaçlandırma
çalışmasını Menteş Mahallesi’nde başlattı. Mikroiklim analizleriyle desteklenen projede, ağaçlandırma
sonrasında hava sıcaklığında 2-3 derece, termal konforda ise 15 derecenin üzerinde iyileşme
öngörülüyor.
Yenişehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak, kentsel yeşil
altyapıyı güçlendirmek ve daha serin, sağlıklı ile dirençli yaşam alanları oluşturmak amacıyla
gerçekleştirilecek olan ağaçlandırma çalışmasını Menteş Mahallesi’nde başladı. Mersin Yenişehir
Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü, Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve
Sıfır Atık Müdürlüğü ve Emlak İstimlak Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülen çalışma kapsamında
Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğünün Mikroiklim Analiz Çalışması sonucunda, Menteş
Mahallesi’ndeki proje alanının mevcut mikroklimatik durumu incelendi ve planlanan doğa temelli
ağaçlandırma senaryosunun dış mekan termal konforu üzerindeki iyileştirici etkileri simülasyonlarla
ortaya konuldu.
HAVA SICAKLIĞINDA 2-3 DERECELİK DÜŞÜŞ
Menteş Mahallesi’nde 2773. Sokak, 13. Cadde ve 2754. Sokak ile çevrelenen bölgede gerçekleştirilen
çalışmada, imar planında park ve rekreasyon alanı olarak belirlenen çeşitli parseller ile çevredeki yapı
adalarının hava akımı ve gölgelenme dinamikleri birlikte değerlendirildi. Proje kapsamında
gerçekleştirilen mikroiklim analizinde, alanın mevcut durumu ile planlanan ağaçlandırma senaryosu
karşılaştırıldı. Analizlere göre, özellikle yapılaşmanın ve açık donatı alanlarının yoğun olduğu güney ve
doğu aksında hava sıcaklıkları mevcut durumda 36-38 derece seviyelerine ulaşabiliyor. Önerilen ağaç
dokusunun gölgeleme ve buharlaşma etkisiyle bu değerlerin 34-35 derece bandına çekilebileceği
öngörülüyor. Böylece hava sıcaklığında 2-3 derecelik düşüş sağlanması ve termal konfor koşullarında
iyileştirilme sağlanması hedefleniyor.
YÜZEY SICAKLIKLARI 20 DERECEYE KADAR GERİLİYOR
Analizlerde, proje alanının orta kesimlerindeki açık sert zeminlerde ve ulaşım akslarında yüzey
sıcaklıklarının 48-52 dereceye kadar çıkabildiği analiz edildi. Ağaçlandırma sonrasında ise doğrudan
güneş alan sıcak yüzeylerin gölgelenmesiyle yüzey sıcaklıklarının bölgesel olarak 28-32 derece ile 32-
36 derece aralığına gerileyeceği analiz edildi. Mikroiklim çalışmasında insan termal konforunu
doğrudan etkileyen ve insan vücudunun maruz kaldığı doğrudan termal radyasyon yükünü
nicelendiren Ortalama Radyant Sıcaklık (MRT) göstergesi değerlendirme sürecine dahil edildi. Mevcut
durumda gölge elemanı bulunmayan bölgelerde MRT değerleri 70-74 derece seviyelerine ulaşırken,
önerilen bitkisel tasarım senaryosu çerçevesinde oluşturulacak gölge hacimleri sayesinde bu
değerlerin ilgili alanlarda 38-42 derece bandına gerileyeceği simüle edilmiştir. Araştırmanın en çarpıcı
çıktılarından biri, insan termal konforunun değerlendirilmesinde temel bir indeks olan Fizyolojik
Eşdeğer Sıcaklık (PET) analizleri neticesinde elde edilmiştir. Mevcut durumda alandaki açık kamusal
alanların büyük bir kısmında PET 53-59 derece aralığında seyrettiği ve bu alanların yaya sirkülasyonu
açısından “aşırı ısıl stres” kategorisinde konumlandığı belirlenmiştir. Geliştirilen bitkisel peyzaj
(ağaçlandırma) senaryosu ile oluşturulacak gölgeleme etkisi sayesinde, söz konusu fizyolojik
sıcaklıkların ilgili alanlarda 41-44 derece seviyelerine gerileyeceği simüle edilmiştir. Bu doğrultuda,
rekreasyon ve yaya dolaşım akslarında termal konfor koşullarında 15 dereceyi aşan mertebede
bütüncül bir iyileşme sağlanması öngörülüyor.
20 YILLIK EKOLOJİK ETKİ DE HESAPLANDI
Projenin yalnızca mikroklimatik etkileri değil, 20 yıllık süreçte oluşturabileceği ekolojik faydalar da
modellendi. Bu kapsamda ABD Orman Servisi (USDA) tarafından geliştirilen I-Tree yazılımı
kullanılarak karbon sekestrasyonu, yüzeysel akış yönetimi ve hava kirliliği giderimi potansiyelleri analiz
edildi. Çalışmada 7 farklı bitki türü değerlendirildi. Jakaranda ve İsrail Kauçuğu geniş taç yapıları
nedeniyle yüzey sıcaklığı ve ortalama radyant sıcaklığın düşürülmesinde; Keçiboynuzu ve Defne ise
sürekli karbon yutağı kapasitesinin desteklenmesi ve rüzgâr akışının dengelenmesinde kullanılacak.
Oya ve Orkide ağaçları ise yaya ölçeğinde morfolojik ve görsel çeşitlilik sağlamak amacıyla tasarıma
dahil edildi. Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşullarına adaptasyonu yüksek kurakçıl türlerin tercih
edilmesiyle sürdürülebilir ve dirençli bir kentsel yeşil altyapı oluşturulması amaçlanıyor. 20 yıllık
projeksiyona göre oluşturulacak bitki dokusunun kent ekosistemine sağlayacağı faydalar da dikkat
çekiyor. Çalışmaya göre ağaçlandırma alanı, havadan toplam ağırlığı 10 bin 500 akıllı telefona denk
gelen zehirli gaz ve tehlikeli partikül maddeyi filtreleme potansiyeline sahip olacak. Projeksiyonda bitki
örtüsünün karbon depolama kapasitesi de hesaplandı. Buna göre ağaçlandırmanın, bir binek aracın
yaklaşık 750 bin kilometre yol yaparak atmosfere saldığı zararlı CO₂ emisyonuna denk miktardaki
karbonu emerek etkisiz hale getirme kapasitesine ulaşması öngörülüyor. Projenin bir diğer çevresel
kazanımı ise yağmur suyu yönetimi olacak. Analizlere göre ağaçlandırma alanı, şiddetli yağışlar
sırasında kentsel altyapı ve drenaj hatlarının yükünü azaltarak 3 olimpik yüzme havuzunu dolduracak
hacimde yağmur suyunu yüzey akışa geçmeden tutma ve yeraltı su rezervlerine kazandırma
potansiyeline sahip.
SICAKLIK İÇİN YEŞİL FORMÜL; DOĞRU AĞAÇ, DOĞRU KONUM
Menteş Mahallesi’nde başlattıkları ve tüm Yenişehir’e yaymayı hedefledikleri çalışma ile kentsel yeşil
altyapıyı güçlendirmeyi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki etkilerini azaltmayı ve kent sakinleri için
daha serin, sağlıklı ve konforlu dış mekânlar oluşturmayı amaçladıklarını belirten Yenişehir Belediyesi
İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Öykü Zor Çamlı, “Ağaçlandırma çalışmalarını yalnızca yeşil alan
miktarını artıran bir uygulama olarak görmüyoruz. İklim değişikliğine uyum, kentsel ısı adası etkisinin
azaltılması, su kaynaklarının verimli kullanılması, yağmur suyunun toprakta tutulması, hava kalitesinin
iyileştirilmesi ve kentte termal konforun artırılması açısından doğa temelli bir çözüm olarak ele
alıyoruz. Bitki seçiminde de Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşullarını, türlerin su stresi toleransını,
gölgeleme kapasitesini ve mikroiklim üzerindeki etkilerini dikkate alıyoruz. Böylece bulunduğu alana
uyum sağlayan, su kaynaklarını daha verimli kullanan ve uzun vadede kentimizin iklim direncine katkı
sunan bir yeşil altyapı oluşturmayı hedefliyoruz. Çalışma kapsamında dikim uygulamaları Park ve
Bahçeler Müdürlüğümüz ekiplerince gerçekleştirildi.” dedi. Menteş Mahallesi’ndeki alanın mevcut
koşullarının da bilimsel veriler doğrultusunda değerlendirildiğini ifade eden Çamlı, “Araştırma ve
Geliştirme Müdürlüğümüz tarafından gerçekleştirilen mikroiklim analiz çalışması kapsamında alanın
hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, ortalama radyant sıcaklık ve termal konfor değerleri incelendi; mevcut
durum ile ağaçlandırma sonrası oluşması beklenen koşullar karşılaştırıldı. Analizlerde yaz aylarında
proje alanında 36-38 derece seviyelerine ulaşan hava sıcaklıklarının, uygun ağaç dokusunun
oluşturulması ve bitkilerin evapotranspirasyon yoluyla sağladığı doğal soğutma etkisiyle 34-35 derece
bandına düşebileceği ortaya konuldu. Buna göre hava sıcaklığında yaklaşık 2-3 derecelik bir iyileşme
sağlanabileceği öngörülüyor. Çalışmanın önemli başlıklarından birini de yüzey sıcaklıklarının
azaltılması oluşturuyor. Açık ve sert zeminlerde 48-52 derece seviyelerine ulaşabilen yüzey
sıcaklıklarının, ağaçlandırma ve gölgeleme etkisiyle bazı bölgelerde 28-36 derece aralığına kadar
düşebileceği analiz edildi. Böylece zeminlerin gün içerisinde depoladığı ısının azaltılması, özellikle
gece saatlerinde çevreye yayılan sıcaklığın düşürülmesi ve kentsel ısı adası etkisinin hafifletilmesi
hedefleniyor. Menteş Mahallesi’nde başlattığımız bu yaklaşımı Yenişehir geneline yayarak doğru ağacı
doğru konumla buluşturmak, yeşil alanlarımızın işlevselliğini artırmak ve kent sakinleri için daha
konforlu dış mekânlar oluşturmak istiyoruz.” ifadelerini kullandı.
