TemporoMandibular Eklem Bozukluğu yani Çene eklem bozukluğu(TME) olan kişilerin yaklaşık *%40’ıvertigo yaşıyor! Pekiağızdaki bir diş eksikliği, baş dönmesi ve denge kaybına nasıl sebep oluyor? İşte TME bozukluğu, diş eksikliği ve vertigo arasındaki şaşırtıcı bağlantı…
Uzman Diş Hekimi ve Ağız Diş Çene Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Birkan Taha Özkan: ” Diş eksikliği, çiğneme kuvvetinin çenede dengesiz dağılmasına neden olarak çene ekleminde aşırı yüklenme, çene eklem kıkırdak aşınması ve çene eklem iltihaplanma sürecini başlatıyor. Çene eklemiyle iç kulağın anatomik yakınlığı sebebiyle iç kulak yolundaki kulak vestibüler sinir sistemine hasar veriyor. Bu süreç, diş eksikliğine bağlı diş çene kapanış bozukluğuna (maloklüzyon) ilaveten çene kas spazmının oluşması Kulak çınlaması ve Vertigo hastalığına yol açmaktadır. Sonuç? Kulak çınlaması, baş dönmesi ve kontrol edilemeyen denge kaybı!
Diş eksikliği çene ekleminden İç Kulak yoluna neden ‘Domino taşı etkisi’ yaratır?
Diş eksikliği özellikle arka dişlerin eksikliği çiğneme sistemindeki kuvvet dağılımını bozarak çene eklemine anormal yük bindirir. Bu durum, çene eklem kıkırdağında aşınma, bağ dokularda gerilme ve zamanla karşılıklı dişlerin kapanış bozukluğuna (maloklüzyon) yol açar. Yanlış kapanış ise çiğneme kaslarında kronik spazmlara, çene eklem çevresinde iltihaplanmaya ve iç kulağa yakın bölgedeki vestibüler sinirlerin sıkışmasına neden olur.
Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, bu süreci şöyle açıklıyor: “Diş eksikliği, çene ekleminde adeta bir ‘zincirleme kaza’ başlatır. Önce mekanik stres çene eklem yüzeyini ve kıkırdağını aşındırır, ardından iltihaplanma süreci başlar. İltihap, iç kulakla komşu olan bu bölgede ödem yaparak denge sinyallerinin beyne yanlış gitmesine neden olur. Bu da vertigo ve kulak çınlamasıyla sonuçlanır.”
Diş eksikliğinden kaynaklı çene eklem sorunları; Vertigoya Giden Yol
Diş Eksikliği:Arka diş eksikliğiyle çevre dişler boşluğa kayar ve eğilir, işte bu anda ilgili tarafta çiğneme kuvveti çene eklemine dengesiz aşırı yük yükler ve çene ekleminde asimetrik yüklenme başlar. Çene eklem kıkırdak aşınması: Çene eklem diskinde deformasyon ve kıkırdak kaybı gelişir. Çene ekleminde İltihaplanma:Çene ekleminde aşınan dokular enflamasyonu tetikler; şişlik, ağrı ve kas spazmları ortaya çıkar. Vestibüler sistemin etkilenmesi: Çene eklemindeki iltihap, iç kulaktaki sıvı dengesini ve sinir iletimini bozarak vertigoyayol açar.
Çene eklem kaynaklı vertigonun 6 kritik belirtisi
Çene hareketiyle şiddetlenen baş dönmesi, kulak çınlaması veya uğultu hissi, çene ekleminde tıklama sesi, takırtı ve ağrı, sabahları çene eklem tutukluğu, yüzde ve şakaklarda zonklayıcı ağrı, ani denge kaybı ve mide bulantısı.
Prof. Dr. Birkan Taha Özkan’dan çene eklem bozukluğu-vertigo tedavisinde 5 altın kural
Çene eklem bozukluğu ve vertigo arasındaki ilişkiyi doğru bir şekilde değerlendirebilmek için kapsamlı bir muayene gereklidir. Çene Cerrahı, diş eksikliği, çene ağrısı, baş ağrısı ve baş dönmesi gibi semptomları göz önünde bulundurarak bir değerlendirme yapar. Ayrıca, çene ekleminin durumunu belirlemek için klinik muayenenin ötesinde, X-ışınları, BT taramaları veya MR gibi çeşitli radyografik görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Öncelikle eksik dişler acilen tamamlanmalı: “İmplant veya köprü protezlerle çiğneme dengesi sağlanmalı. Böylece eklem üzerindeki stres %60’a kadar azalır.”
Anti-enflamatuar tedavi: “Kortizon içermeyen enjeksiyonlar ve lazer terapisi ile eklem içi iltihap hızla kontrol altına alınır.”
Fizik tedavi ve manuel terapi: “Çene eklemine yönelik mobilizasyon teknikleri ve postür egzersizleri, denge sistemini destekler.”
Stres yönetimi: “Meditasyon ve progresif kas gevşetme teknikleri, çene sıkma alışkanlığını kırmada etkilidir.”
Bilimsel araştırmalar sonucunda;
2024’te yapılan bilimsel çalışmalarda, diş eksikliği ve çene eklem bozukluğuolan 150 hasta incelendi. Hastalara eksik dişler implantla tamamlandığında: %89’unda vertigo atakları tamamen sonlandı, %92’sinde kulak çınlaması şiddeti azaldı, %78’i çene eklem ağrısından kurtuldu.
Prof. Dr. Özkan, bu sonuçları şöyle yorumluyor:
“Çiğneme sistemini diş çene ve çene eklemi ve kafa tabanı oluşturuyor. Kafa tabında çene eklemi ve kulak iç yolu da direk bağlantılı sistem entegrasyonuna sahip. Çiğneme sisteminin anatomik bütünlüğünü sağlamak, vestibüler sistemle olan ilişkiyi doğrudan düzenliyor. Bu da vertigo tedavisinde diş hekimlerinin ve çene cerrahlarının rolünün ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.”
Son söz: Prof. Dr. Birkan Taha Özkan’ın altını çizdiği gibi;
“Nedeni bulunamayan vertigo ve kulak çınlaması vakalarının büyük kısmı, çene eklemi kaynaklıdır. Arka diş eksikliği gibi basit bir sorun gibi görülebilir ancak tedavi edilmezse yaşam kalitenizi ciddi şekilde düşürebilir. Vertigo ve kulak çınlamasışikayetiniz varsa, mutlaka bir diş hekimi ve çene cerrahisi uzmanına eş zamanlı olarak KBB uzmanına da başvurun.” Çenedeki en ufak bir tıklama sesi bile ileride vertigoya ve kulak çınlamasına dönüşebilir! Erken teşhis için vakit kaybetmeyin.