Duruş, vücudun genel dengesi ve sağlığı üzerinde belirleyici bir rol oynar. Ayaktaki yapısal bozukluklar kas-iskelet sistemini bozmasının ötesinde ağız diş ve çene sağlığını da etkileyebilir. Uzman Diş Hekimi ve Çene Cerrahı Uzman Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, “Düz ayaklı bireylerde görülen duruş bozuklukları, çene pozisyonlarında ve diş kapanışında önemli sorunlara neden olabilir” diyerek, duruş bozukluklarının çene sağlığı ve diş kapanışlarının üzerindeki etkisine dikkat çekmektedir. Bu makalede, düz ayak ve duruş bozukluklarının çene kapanışı üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde ele alınacaktır.
Düz Ayak (Düz Taban) Nedir?
Normal bir ayakta bulunan kavis, yürüme sırasında vücut ağırlığını dengeler ve darbelere karşı yastıklama görevi görür. Düz ayak, ayak tabanında bulunan doğal kavislerin kaybı ve ayağın yere tamamen temas etmesi durumudur. Düz ayaklı bireylerdeki bu kavis kaybı, ayak bileği, diz, kalça ve omurgada hizalama sorunlarına neden olur. Bu durum vücutta duruş bozukluğunun yanısıra çene bozukluğuna ve diş kapanış bozukluklarına yol açar.
Duruş Bozukluğu ve Vücuttaki Zincirleme Mekanizma
“Ağustos 2024 yılı ağustos ayında yayınlanan son güncel bilimsel makaleye göre; toplumda vücut duruşu ile alt çene pozisyonunun ortalama % 95 oranında bağlantı olduğunun tespit edildiğini” vurgulayan Prof. Dr. Birkan Özkan ayrıca“Alt uzuvlarda duruşlarda sapmalar, vücut bozukluklarına yol açarken hatta baş ve boyun duruşuna etki eder. Düz Ayak durumuna bağlı duruş bozukluğunda,vücut kendini dengelemek için zincirlemekompansatuvar (telafi edici) mekanizmayı harekete geçirir” açıklamasını şöyle sıraladı:
- Omurganın doğal eğrileri değişir.
- Baş öne eğilir, boyun kasları katılaşır
- Sırt kamburlaşır
- Pelvis (leğen kemiği) öne doğru eğilir.
Bu zincirleme mekanizma devam eder; Çene ve dişlerde Vücudun üst kısmındaki duruş bozukluğu büyüyerek çene eklemi ve kaslarının dengesini bozabilir. Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, duruş bozukluklarının çene eklemi ve çeneler arası diş kapanışı üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
Düz Ayaklılarda Çene Kapanış Bozuklukları Nasıl Gelişir?
- Omurga ve Baş Pozisyonunun Değişimi
Düz ayaklı bireylerde ayakların yere tam temas etmesi, vücudun ağırlık merkezinin öne kaymasına neden olur. Sırt kamburlaşmasıyla birlikte başın öne doğru pozisyon alması, çene eklemi üzerindeki yükü artırır. Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, bu durumun çene eklemine fazla baskı uygular, alt çene önde konumlanır, alt ve üst çene dişleri arasındaki kapanış dengesini bozduğunu ifade etmektedir.
- Çene Eklem Problemleri (Temporomandibular Eklem)
TME, alt çenenin kafatasına bağlandığı karmaşık bir eklemdir. • Üst ve alt dişlerin birbiriyle uyumunu, çiğneme işlevini ve çene eklem (Temporomandibular Eklem (TME)) sağlığı açısından kritik öneme sahiptir.
Duruş bozukluğu olan bireylerde TME’ye binen yük artar ve şu sorunlar gelişir:
- Çene ekleminde ağrı ve tıklama sesleri,
- Çene hareketlerinde kısıtlılık,
- Diş sıkma ve gıcırdatma (Bruksizm).
- Çenede Kayma ve Çiğneme Kas Dengesizlikleri
Düz ayak nedeniyle vücutta meydana gelen dengesizlik, çiğneme kaslarını da etkiler. Özellikle boyun ve sırt kaslarında oluşan gerginlik, çene ve şakak kaslarının asimetrik çalışmasına neden olur. Bu durum:
- Çene hareketlerinde düzensizlik,
- Tek taraflı çiğneme alışkanlıkları,
- Çene kapanışında kayma sorunu diş kapanışında sorunlar oluşturur çiğneme bozukluğuna yol açar.
- Diş Kapanışındaki Sorunlar
Düz ayaklı bireylerde duruş bozukluğunun etkisiyle, çeneler arası diş kapanışındaki (oklüzyon) uyum bozulabilir. Bu durum domino taşı etkisi yaratır:
- Dişlerde aşırı aşınmaya,
- Diş hassasiyetine
- Ön dişlerde açılma veya çapraşıklık gibi sorunlara
- Çiğneme ve besin öğütme problemlerine
- Diş taşı ve plak artışına yol açarak dişeti hastalığına yol açar.
Tedavi Yöntemleri
Düz ayak ve duruş bozukluğu kaynaklı çene kapanış sorunlarının tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım gereklidir.
- Ortopedik Destekler
Düz ayaklı bireyler için özel olarak tasarlanmış ortopedik tabanlıklar, ayak kavislerini destekler ve duruşu düzeltebilir. Bu, omurga hizalamasını düzelterek çene eklemi üzerindeki baskıyı azaltabilir.
- Fizyoterapi ve Postür Rehabilitasyonu
Fizyoterapistler, omurga ve kas dengesizliklerini gidermek için kişiye özel egzersiz programları oluşturabilir. Bu egzersizler:
- Postürün düzeltilmesi,
- Çene kaslarının dengelenmesi,
- TME üzerindeki baskının azaltılmasında etkili olabilir.
- Çene Eklem Tedavileri
Çene ve şakak kaslarındaki aşırı kas spazmını azaltmak için Botoks uygulaması veya splint (gece plağı) tedavisi uygulanabilir. Bu plaklar, çene eklemindeki stresi azaltır ve diş sıkma problemlerini kontrol altına alır.Çene Eklem tedavileri arasında Çene Eklem İçi Yıkama (Artrosentez) Tedavisi, Lazer terapive Çene Eklem Fizik Tedavisi tedavileri yapılabilmektedir.
- Diş Tedavileri
Alt çenenin önde konumlanmasına bağlı, üst çene ve alt dişler arası kapanış bozulur. Bu nedenle dişlerde kapanış bozukluğu (maloklüzyon), dişlerde aşınma, diş çapraşıklığı ve kapanış bozukluklarının çözümünde Anatomik Diş Dolguları Tedavileri uygulanabilir. Alternatif olarak; ortodontik tedaviler, tek seansta cerrahi olarak diş çapraşıklık düzeltme operasyonu veya Kaplama (Zirkonyum Porselen E-max) Tedavisi de çeneler arası diş kapanışını düzeltmede kullanılabilir.
- Multidisipliner Yaklaşım
Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, bu tür vakalarda diş hekimi, çene cerrahı,ortopedist ve fizyoterapistin birlikte çalışmasının tedavi sürecinin başarısını artırdığını vurgulamaktadır.
Sonuç Olarak;
Düz ayak, ayak sağlığının ötesinde, duruş bozukluğuna yol açarak domino taşı etkisi yaratarak tüm vücut dengesini etkiler ve çene pozisyonu ve diş kapanışı üzerinde de önemli sorunlara yol açabilir. Duruş bozukluklarının çene eklemi ve diş sağlığı üzerindeki etkilerini göz ardı etmek, uzun vadede bir çok ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
Prof. Dr. Birkan Taha Özkan, “Bu tür vakalarda erken tanı, doğru tedavi teknikleri ve multidisipliner yaklaşımlar hem çene eklemini hem de ağız sağlığını korumada kritik bir öneme sahiptir” diyerek, çene kapanış sorunları yaşayan bireylerin bir an önce çene cerrahisi uzmanına başvurması gerektiğini tavsiye etmektedir.